طی سالهای اخیر، قسد در سایه اختلاف آنکارا و دمشق توانسته بود نوعی «تعادل شکننده» را حفظ کند؛ تعادلی که اجازه میداد در شمال و شرق سوریه نوعی مدیریت خودگردان ایجاد شود. اما اکنون شواهد متعدد از تقویت هماهنگی امنیتی میان دولت سوریه و ترکیه حکایت دارد. آنکارا این نیروها را شاخهای از پ.ک.ک تلقی میکند و دمشق نیز تمایلی به پذیرش ساختارهای نظامی خارج از سیطره ارتش ندارد. همگرایی این دو موضع، فضایی بسیار محدود برای ادامه حیات ساختار موجود قسد باقی میگذارد.
توافق ۹ مارس، نقطه عطفی بود که نشان داد دو بازیگر اصلی منطقه، راهحل را در ادغام کامل این نیروها در ارتش سوریه میبینند. اما مقاومت فرماندهان کرد در برابر این الگو، تنشها را افزایش داده و فاصله آنان با معادلات سیاسی روز را بیشتر کرده است. درخواست برای حفظ یک «لشکر مستقل تحت فرماندهی کردها» و نیز داشتن پلیس محلی با اختیارات گسترده امنیتی، با رویکرد دمشق و آنکارا سازگار نیست و احتمالاً در مذاکرات آینده نیز مورد پذیرش قرار نخواهد گرفت.
قسد بر یک ساختار نیمهمتمرکز یا شبهفدرال تأکید دارد؛ مدلی که از نظر آنها لازمه ثبات مناطق شمال و شرق سوریه است. اما در حالی که دمشق بر بازگشت کامل حاکمیت دولتی تأکید میکند و ترکیه نسبت به هرگونه طرح فدرالیزهشدن قدرت حساسیت بالایی دارد، این پیشنهادها عملاً پشتوانه لازم برای تحقق را از دست داده است. در چنین فضایی، ادامه اصرار بر الگوهایی که فاقد حمایت منطقهای هستند، به تضعیف بیشتر موقعیت سیاسی قسد منجر میشود.
تحولات اخیر در روابط جهانی و تغییر اولویتهای برخی قدرتها، حمایت خارجی از قسد را نسبت به سالهای گذشته کاهش داده است. این نیرو دیگر جایگاه گذشته در استراتژیهای ایالات متحده و برخی دولتهای غربی را ندارد و رقابتهای ژئوپلیتیک در منطقه عملاً آن را در حاشیه قرار داده است. ضعف پشتیبانی خارجی، در کنار فشارهای منطقهای، شکنندگی ساختاری قسد را تشدید کرده است.
با جمعبندی روندهای اخیر، میتوان گفت ساختار فعلی قسد با معادلات جدید امنیتی و سیاسی منطقه هماهنگی ندارد. این ناهمخوانی میتواند به یکی از دو مسیر بینجامد:
ادغام ناگزیر در ارتش سوریه با شرایطی که از سوی دمشق و آنکارا تعیین میشود، نه از سوی قسد؛ یا فروپاشی تدریجی ساختار مستقل قسد در نتیجه فشارهای سیاسی، نظامی و کاهش حمایت خارجی.
در هر دو حالت، وضعیت کنونی پایدار نیست و نشانههای روشنی وجود دارد که یک فصل تازه در شمال و شرق سوریه آغاز شده است؛ فصلی که احتمالاً پایان دوره فعلی قسد را رقم خواهد زد و معادلات قدرت را بار دیگر دگرگون خواهد کرد.
قسد؛ ساختاری ناهمسو با معادلات جدید منطقهای
صحنه میدانی و سیاسی سوریه در حال تجربه یکی از پیچیدهترین دورههای خود از زمان آغاز جنگ داخلی است. با تغییرات اخیر در روابط آنکارا و دمشق، بازآرایی موازنههای منطقهای و نزدیکی برخی بازیگران به الگوی همکاری امنیتی تازه، جایگاه نیروهای دموکراتیک سوریه وابسته به پ.ک.ک بیش از هر زمان دیگر متزلزل شده است. مجموعه این تحولات نشان میدهد ساختار فعلی قسد با روندهای جدید منطقهای همخوانی ندارد و در برابر فشارهای فزاینده، ممکن است دچار شکافی عمیق یا حتی یک فروپاشی ساختاری شود.
کوردپاریز، هیچ تعلق خاطری به گروه، حزب و یا جریان سیاسی، در میان انبوه سیاست ورزی های رایج احساس نمی کند و تلاش دارد تا رویکردی مستقل، نقادانه، تحلیلی و خردمندانه به وقایع و رخدادهای منطقه و جهان داشته باشد.